নাগালেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যয়নে বহনক্ষম আনাৰস খেতিক প্ৰসাৰৰ বাবে স্থান-নিৰ্দিষ্ট কৌশলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে

নাগালেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এক অধ্যয়নে ৰাজ্যখনৰ আনাৰস খেতিয়কসকলৰ মাজত বহনক্ষম খেতি পদ্ধতি গ্ৰহণক প্ৰসাৰিত কৰাৰ বাবে স্থান-নিৰ্দিষ্ট কৃষি সম্প্ৰসাৰণ কৌশলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছে।

এই অধ্যয়নৰ তথ্যই কাৰিকৰী তথ্য, সম্প্ৰসাৰণ সেৱা আৰু প্ৰাতিষ্ঠানিক সহায়ৰ প্ৰতি কৃষকসকলৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ শক্তিশালী কৰাৰ লগতে বৰ্তমানৰ উদ্যান শস্য উন্নয়ন কাৰ্যসূচীত বহনক্ষমতাক একত্ৰিত কৰাৰ গুৰুত্ব চিনাক্ত কৰিছে। এই গৱেষণাই জিলা-ভিত্তিক গ্ৰহণৰ আৰ্হি, সম্প্ৰসাৰণ হস্তক্ষেপৰ ফলপ্ৰসূতা আৰু নাগালেণ্ডৰ আনাৰস খেতি ব্যৱস্থাৰ বাবে উপযুক্ত ব্যৱহাৰিক বহনক্ষমতাৰ কাঠামো বিকাশৰ ওপৰত অধিক কামৰ বাবে ভিত্তি প্ৰদান কৰে।

নাগালেণ্ডৰ সকলো জিলাতে আনাৰসৰ খেতি কৰা হয় আৰু ইয়াৰ স্বকীয় সোৱাদ, মিঠা, কম আঁহযুক্ত গুণ আৰু ১৬.৫ ৰ পৰা ১৮ শতাংশলৈকে উচ্চ মুঠ দ্ৰৱণীয় কঠিন পদাৰ্থ (TSS) ৰ বাবে ই স্বীকৃত। শস্যটোৰ অৰ্থনৈতিক আৰু জীৱিকাৰ সম্ভাৱনা থকা সত্ত্বেও, খেতিয়কসকলে উৎপাদন, বিপণন, চপোৱাৰ পিছৰ ব্যৱস্থাপনা আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সম্পদৰ বহনক্ষমতাৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈ আহিছে।

স্থানীয় সম্প্ৰদায়সমূহত অগ্ৰণী শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ অৱদানৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি নাগালেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য অধ্যাপক জগদীশ কে. পাটনায়কে কয়, “এই অধ্যয়নে নাগালেণ্ডত বহনক্ষম আনাৰস খেতি পদ্ধতি গ্ৰহণক প্ৰভাৱিত কৰা কাৰকসমূহৰ বিষয়ে মূল্যৱান অন্তৰ্দৃষ্টি প্ৰদান কৰে। এই তথ্যই স্থান-নিৰ্দিষ্ট কৌশল, অধিক শক্তিশালী কৃষি সম্প্ৰসাৰণ সেৱা, দক্ষ সম্পদ সংৰক্ষণ আৰু কৃষকসকলক অধিক সহায়ৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।”

এই অধ্যয়নত চাৰিটা মূল ক্ষেত্ৰত আনাৰস খেতিয়কসকলৰ মাজত বহনক্ষম কৃষি পদ্ধতি গ্ৰহণৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল: কৃষি পদ্ধতি, সম্পদ ব্যৱস্থাপনা, কীট-পতংগ আৰু ৰোগ ব্যৱস্থাপনা, আৰু চপোৱাৰ পিছৰ ব্যৱস্থাপনা। ইয়াৰ উপৰিও জিলাসমূহৰ মাজত গ্ৰহণৰ পাৰ্থক্য পৰীক্ষা কৰা হৈছিল আৰু কৃষকৰ গ্ৰহণ আচৰণক প্ৰভাৱিত কৰা বহল কাৰকসমূহ চিনাক্ত কৰা হৈছিল।

এই তথ্যসমূহ Indian Journal of Extension Education ত প্ৰকাশিত হৈছে। এই গৱেষণা পত্ৰখনৰ সহ-লেখক আছিল নাগালেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৃষি সম্প্ৰসাৰণ শিক্ষা বিভাগৰ চেণ্টিবেনলা পংগেনাৰ, অধ্যাপক কৌশল কুমাৰ ঝা আৰু ড° শ্বাগোলচেম হিৰোজিত সিং।

মূল তথ্যসমূহৰ বিষয়ে বিতংভাৱে উল্লেখ কৰি অধ্যাপক কৌশল কুমাৰ ঝাই কয়, “এই অধ্যয়নে আনাৰস খেতিত বহনক্ষমতাৰ এক সমন্বিত, প্ৰসংগ-নিৰ্দিষ্ট মূল্যায়ন প্ৰদান কৰে। আমি আলোকপাত কৰিছো যে কৃষকৰ গ্ৰহণৰ স্তৰ আৰু প্ৰত্যাহ্বানসমূহ স্থানীয় পৰিস্থিতিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত বেলেগ বেলেগ হয়। ইয়াত নাগালেণ্ডত বহনক্ষম আনাৰস খেতিক প্ৰসাৰিত কৰাৰ বাবে উপযুক্ত কৃষি সম্প্ৰসাৰণ কৌশল আৰু জিলা-নিৰ্দিষ্ট হস্তক্ষেপৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।”

ইয়াৰ উপৰিও সহকাৰী অধ্যাপক ড° শ্বাগোলচেম হিৰোজিত সিঙে কয়, “আমাৰ কাৰক বিশ্লেষণে বহনক্ষম কৃষি পদ্ধতি গ্ৰহণক প্ৰভাৱিত কৰা তিনিটা বিস্তৃত মাত্ৰা চিনাক্ত কৰিছে – ভূমি-ব্যৱহাৰ আৰু আয়-সম্পৰ্কীয় কাৰক, প্ৰেৰণামূলক কাৰক আৰু সম্প্ৰসাৰণ সেৱাৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ। এই তথ্যসমূহে বহনক্ষমতা-কেন্দ্ৰিক কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত কেৱল প্ৰযুক্তিৰ উপলব্ধতাই নহয়, কৃষকৰ অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি, প্ৰেৰণা, সজাগতা আৰু প্ৰাতিষ্ঠানিক নিৰ্দেশনাৰ প্ৰৱেশাধিকাৰৰ বিষয়েও বিবেচনা কৰাৰ গুৰুত্বৰ দিশটো আঙুলিয়াই দিয়ে।”

গৱেষকসকলে উল্লেখ কৰে যে আন্তঃশস্য, মিশ্ৰিত শস্য, জৈৱিক পুষ্টি ব্যৱস্থাপনা, মাটি আৰু পানী সংৰক্ষণ, উপযুক্ত সামগ্ৰী ব্যৱস্থাপনা আৰু শস্যৰ অৱশিষ্ট ব্যৱস্থাপনাৰ দৰে পদ্ধতিয়ে মাটিৰ স্বাস্থ্য বজাই ৰখা, সম্পদ-ব্যৱহাৰৰ দক্ষতা উন্নত কৰা আৰু আনাৰস-ভিত্তিক কৃষি ব্যৱস্থাৰ দীৰ্ঘম্যাদী স্থিতিস্থাপকতা বৃদ্ধি কৰাত অৰিহণা যোগাব পাৰে।