বিত্তীয় খণ্ডত কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তিৰ পৰীক্ষা কৰিব আৰ.বি.আই.-য়ে

ৰিজাৰ্ভ বেংক অব্ ইণ্ডিয়া (RBI)-য়ে সোমবাৰে বিত্তীয় খণ্ডত কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তিৰ সম্ভাৱ্য লাভালাভ, বিপদাশংকা আৰু প্ৰত্যাহ্বানসমূহ অন্বেষণ তথা মূল্যায়ন কৰাৰ বাবে এটি আঠজনীয়া বিশেষজ্ঞ সমিতি গঠন কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰিছে।
কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তিয়ে পৰম্পৰাগত ব্যৱস্থাসমূহৰ তুলনাত এক যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, কিয়নো ই কোৱাণ্টাম মেকানিক্সৰ নীতি যেনে— ছুপাৰপজিশ্যন (superposition) আৰু এণ্টেংগলমেণ্ট (entanglement) ৰ সহায় লয়।
আৰ.বি.আই.-য়ে জনোৱা মতে, ই কোৱাণ্টাম ব্যৱস্থাসমূহক পৰ্টফলিঅ’ অপ্টিমাইজেশ্যন (portfolio optimisation), বিপদাশংকা মূল্যায়ন (risk assessment) আৰু মেক্ৰ’ইকনমিক মডেলিং (macroeconomic modelling) ৰ দৰে জটিল বিত্তীয় সমস্যাসমূহ সমাধান কৰিবলৈ সক্ষম কৰি তোলে।
অৱশ্যে, কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তিয়ে গুৰুতৰ বিপদাশংকাও কঢ়িয়াই আনিব পাৰে, বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ কিছুমান ক্ৰিপ্টোগ্ৰাফিক মানদণ্ডক (cryptographic standards) দুৰ্বল কৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে বুলিও ই লগতে উল্লেখ কৰে। এই সম্পৰ্কীয় বিষয়সমূহ পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰ.বি.আই.-য়ে ‘কোৱাণ্টাম ছিকিউৰ এণ্ড এডাপ্টিভ ফাইনেঞ্চিয়েল ইক’চিষ্টেম’ (Quantum Secure and Adaptive Financial Ecosystem – Q-SAFE) ৰ বাবে এখন বিশেষজ্ঞ সমিতি গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছে।
সমিতিখনক বিত্তীয় খণ্ডৰ ক্ৰিপ্টোগ্ৰাফিক ইনভেণ্টৰী পৰীক্ষা কৰিবলৈ কোৱা হৈছে:

• এটা ক্ৰিপ্টোগ্ৰাফী বিল অব্ মেটেৰিয়েলছ (CBOM) ৰ জৰিয়তে।
• ক্ৰিপ্টো এজিলিটি (crypto agility) মূল্যায়ন কৰিবলৈ।
• এনে ভাবুকিৰ প্ৰতি আটাইতকৈ বেছি স্পৰ্শকাতৰ বা দুৰ্বল গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰক্ৰিয়াসমূহ চিনাক্ত কৰিবলৈ।
• ইয়াৰোপৰি, বিক্ৰেতাৰ সঁজুলি আৰু সমাধানসমূহৰ উপলব্ধতা, স্কেলেবিলিটি আৰু পৰিপক্কতা অন্তৰ্ভুক্ত কৰি কোৱাণ্টাম-সুৰক্ষিত ক্ৰিপ্টোগ্ৰাফী গ্ৰহণৰ বাবে উদ্যোগটোৰ প্ৰস্তুতি মূল্যায়ন কৰিব।
• ভাৰতীয় বিত্তীয় ব্যৱস্থাক কোৱাণ্টাম-সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে এক পৰিকল্পনা (roadmap) আৰু গাঁথনিৰ (framework) পৰামৰ্শ দিব। সমিতিৰ সদস্যসকল আই.আই.টি. মাদ্ৰাজৰ (IIT Madras) ইলেক্ট্ৰিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং বিভাগৰ অধ্যাপক অনিল প্ৰভাকৰক এই সমিতিৰ আহ্বায়ক (convener) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছে।
  অন্যান্য সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছে:
• সুনীল কুমাৰ (অতিৰিক্ত সচিব, বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগ)
• সতীশ ৰাও নাগেশ (উপ পৰিচালন সঞ্চালক, SBI)
• দিলীপ এছবে (পৰিচালন সঞ্চালক আৰু মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া, NPCI)
• মনোজ কুমাৰ জৈন (বিজ্ঞানী-জি আৰু গ্ৰুপ কোঅৰ্ডিনেটৰ, MeitY)
• বিনায়ক গোদছে (মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া, DSCI)
• ভেংকটা সুব্ৰমনিয়াম (কোৱাণ্টাম ইণ্ডিয়া ছাৰ্ভেণ্ট লিডাৰ, প্ৰাক্তন IBM কোৱাণ্টাম ইণ্ডিয়া হেড)
  আৰ.বি.আই. ৰ ফিনটেক বিভাগৰ চি.জি.এম. (CGM) শুভেন্দু পতিক এই পেনেলৰ সদস্য-সচিব হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছে।