ড্ৰোণ এআই ব্যৱহাৰ কৰি ভাৰতীয় পথৰ যান-জঁটৰ আৰ্হি অধ্যয়ন আইআইটি গুৱাহাটীৰ গৱেষকৰ

ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটীৰ (আইআইটি-জি) গৱেষকসকলে দিল্লীৰ সমীপৰ এটা ঘাইপথৰ পৰা উচ্চ ৰিজ’লিউশ্যনৰ ড্ৰোণ-ভিত্তিক যান-বাহনৰ তথ্য ব্যৱহাৰ কৰি ভাৰতৰ ভিন্নধৰ্মী পথৰ অৱস্থাত যান-জঁটৰ গতিবিধি বিশ্লেষণ আৰু ভৱিষ্যদ্বাণী কৰাত সহায় কৰিব পৰা ট্ৰেফিক ষ্ট্ৰিম মডেল বিকশিত কৰিছে।

অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক বিভাগৰ অধ্যাপক অখিলেশ কে মৌৰ্যৰ নেতৃত্বত চলা এই অধ্যয়নত ৩৬,০০০ৰো অধিক বাহন আৰু প্ৰায় ৯০ লাখ বাহনৰ অৱস্থান অনুসৰণ কৰা হৈছিল। এই বিশাল তথ্যৰ ভিত্তিত যান-জঁটৰ ঘনত্বৰ লগে লগে বাহনৰ গতি কেনেদৰে সলনি হয়, সেই বিষয়ে অধ্যয়ন কৰি গাণিতিক আৰু মেচিন লাৰ্নিং মডেল বিকশিত কৰা হৈছে।

ট্ৰেফিক ষ্ট্ৰিম মডেলিঙে পথত বাহন কেনেদৰে চলে, সেই কথা বুজিবলৈ কম্পিউটাৰ-ভিত্তিক আৰু গাণিতিক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে। এনে মডেল যান-জঁট ব্যৱস্থাপনা, পথৰ ডিজাইন, ট্ৰেফিক ছিগনেল নিয়ন্ত্ৰণ, জৰুৰীকালীন সঁহাৰি, ট্ৰেফিক ছিমুলেচন আৰু বুদ্ধিমান পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ বাবে উপযোগী।

কিন্তু বহু প্ৰচলিত মডেল তুলনামূলকভাৱে সুশৃংখল আৰু সমধৰ্মী যান-বাহন থকা পথৰ অৱস্থাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা। ভাৰতৰ পথত দুচকীয়া, তিনিচকীয়া, চাৰিচকীয়া বাহনৰ লগতে পথচাৰী একেলগে চলাচল কৰে। এই ভিন্নতাৰ বাবে বাহনৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গতি আৰু ব্যৱধানত অধিক ভিন্নতা দেখা যায়, যাক প্ৰচলিত মডেলে সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰিব নোৱাৰে।

ভাৰত-কেন্দ্ৰিক তথ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে অধ্যাপক মৌৰ্যই কয়, “ভাৰতৰ যান-জঁটৰ অৱস্থা বহু দেশত বিকশিত মডেল থকা অৱস্থাৰ পৰা পৃথক। আমাক ভাৰতীয় পথৰ বৈচিত্ৰ্য প্ৰতিফলিত কৰা তথ্যৰ প্ৰয়োজন। ড্ৰোণ-ভিত্তিক তথ্য সংগ্ৰহে উচ্চ স্থানিক আৰু সময়গত ৰিজ’লিউশ্যনত বৃহৎ সংখ্যক বাহন আৰু সিহঁতৰ গতিবিধি পৰ্যবেক্ষণৰ সুযোগ দিয়ে।”

এই সীমাবদ্ধতা অতিক্ৰম কৰিবলৈ গৱেষক দলে দিল্লীৰ উপকণ্ঠৰ এটা আঠ লেনযুক্ত বিভাজিত ঘাইপথত দিনৰ ভাগত ড্ৰোণ ব্যৱহাৰ কৰি ভিডিঅ’ সংগ্ৰহ কৰে। এই তথ্যৰ ভিত্তিত যান-জঁটৰ ঘনত্ব আৰু গতিৰ সম্পৰ্ক বিশ্লেষণ কৰা হয়।

তথ্যৰ পৰা দেখা গ’ল যে তুলনামূলকভাৱে খালী পথত বাহনে ইটোৱে সিটোৰ পৰা অধিক ব্যৱধান ৰাখে। যান-জঁট মধ্যমীয়া হ’লে ব্যৱধান কমি যায় আৰু বাহনবোৰ ওচৰা-ওচৰিকৈ চলে। অতি বেছি যান-জঁট হ’লে ভিৰৰ অৱস্থাৰ ওচৰত যথেষ্ট পৰিৱৰ্তনৰ বাবে ব্যৱধান পুনৰ বৃদ্ধি পায়।

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে যান-জঁটৰ ঘনত্ব, ব্যৱধান আৰু গতিৰ সম্পৰ্ক ৰৈখিক নহয় আৰু মুক্ত প্ৰবাহৰ পৰা ভিৰৰ অৱস্থালৈ যাওঁতে যথেষ্ট সলনি হ’ব পাৰে।

ইয়াৰ উপৰি গৱেষকসকলে লক্ষ্য কৰে যে ভিৰ আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে প্ৰতিটো লেনত প্ৰায় ৩,০০০ বাহন পাৰ হৈ যায়। যান-জঁটত বাহন ৰৈ গ’লে পথৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰস্থত প্ৰতি কিলোমিটাৰত ঘনত্ব প্ৰায় ৯০০ বাহনলৈকে হয়।

এই অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ভিত্তিত দলটোৱে ছটা গাণিতিক মডেল পৰীক্ষা কৰে আৰু দুটা মেচিন লাৰ্নিং মডেল প্ৰশিক্ষণ দিয়ে। ভাৰতীয় পথৰ ভিন্নতাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এটা নিৰ্দিষ্ট গতিৰ পৰিৱৰ্তে সম্ভাব্য গতিৰ পৰিসৰ অনুমান কৰিব পৰাকৈ মডেল বিকশিত কৰা হৈছে।

অধ্যাপক মৌৰ্যই কয়, “নিৰ্ভৰযোগ্য যান-জঁট ব্যৱস্থাপনা আৰম্ভ হয় ভাৰতীয় পথত যান-জঁটে কেনেদৰে আচৰণ কৰে তাক প্ৰতিফলিত কৰা মডেলৰ পৰা। উচ্চ ৰিজ’লিউশ্যনৰ ট্ৰেজেক্টৰি তথ্যই বিভিন্ন বাহনৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু প্ৰচলিত মডেলে প্ৰায়ে উপেক্ষা কৰা বৃহৎ ভিন্নতা ধৰি ৰাখিবলৈ সহায় কৰে। এনে ভাৰত-কেন্দ্ৰিক মডেলে অধিক বাস্তৱিক ছিমুলেচন, উন্নত পথ আৰু চাৰিআলিৰ ডিজাইন, ভিৰ ব্যৱস্থাপনা আৰু ভাৰতীয় অৱস্থাৰ বাবে উপযোগী বুদ্ধিমান যান-জঁট ব্যৱস্থা বিকশিত কৰাত সহায় কৰিব।”

এই অধ্যয়নে ভাৰতীয় পথৰ অৱস্থাৰ বাবে ট্ৰেফিক মডেল বিকশিত কৰাত ড্ৰোণ-ভিত্তিক তথ্য সংগ্ৰহৰ সম্ভাৱনা উজ্জ্বল কৰি তুলিছে। বিভিন্ন পথ, চহৰ আৰু অৱস্থাত বৃহৎ পৰিসৰত তথ্য সংগ্ৰহ কৰিলে ভাৰতত যান-জঁটৰ গতিবিধিৰ বুজ আৰু ভৱিষ্যদ্বাণী অধিক উন্নত হ’ব বুলি গৱেষকসকলে বিশ্বাস কৰে।

ভৱিষ্যতে এনে উচ্চ ৰিজ’লিউশ্যনৰ তথ্য আৰু ভাৰত-কেন্দ্ৰিক মডেলে নগৰীয়া ট্ৰেফিক ডিজিটেল টুইন, অভিযোজিত ট্ৰেফিক ব্যৱস্থাপনা, পথৰ ক্ষমতা নিৰ্ধাৰণ আৰু ভাৰতীয় যান-জঁটৰ অৱস্থাত সংযুক্ত আৰু স্বয়ংচালিত গতিশীলতা ব্যৱস্থাৰ মূল্যায়নত অৰিহণা যোগাব পাৰে।

এই গৱেষণাৰ ফলাফল আন্তৰ্জাতিক খ্যাতিসম্পন্ন International Journal of Intelligent Transportation Systems Research-ত প্ৰকাশ পাইছে, য’ত অধ্যাপক মৌৰ্যৰ লগতে তেওঁৰ গৱেষক ছাত্ৰ শেখৰ সিং আৰু সূৰ্য এইচ ৰবিকুমাৰ সহ-লেখক হিচাপে আছে।